Việt Nam khởi động lại dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, gồm 2 nhà máy, dự kiến hoàn thành đầu tư trong 5 năm. Theo đó, nhà máy Ninh Thuận 1 đặt tại xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam. Nhà máy Ninh Thuận 2 tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải.

Tại cuộc họp Ban chỉ đạo ngày 4/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Tập đoàn Công nghiệp năng lượng quốc gia (PVN) sẽ làm chủ đầu tư nhà máy Ninh Thuận 2.

Ông giao EVN, PVN đàm phán với các đối tác nước ngoài để thực hiện dự án ngay trong tháng 2. Các tập đoàn này phải có đối tác dự phòng để sẵn sàng trong mọi tình huống. Trên cơ sở này, chủ đầu tư xác định quy mô, công suất, tổng mức đầu tư nhà máy. Sau đó, cấp thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định.

Việt Nam ước tính cần khoảng 2.400 nhân lực cho dự án điện hạt nhân này. Thủ tướng yêu cầu các bên rà soát, tập hợp những người đã được đào tạo trong lĩnh vực điện hạt nhân. Họ cũng cần có kế hoạch đào tạo bổ sung, thu hút nhân lực, nhất là các vị trí chủ chốt như tổng chỉ huy của dự án.

Việc lựa chọn nhà thầu, chủ đầu tư phải bảo đảm công khai, minh bạch, không tham nhũng, tiêu cực, theo yêu cầu của Thủ tướng. Các thủ tục bố trí vốn cho dự án phải được thực hiện trước 15/2.

Về phía địa phương, Ninh Thuận đã lập Ban chỉ đạo tỉnh thực hiện các công việc thuộc thẩm quyền. Địa phương này được yêu cầu triển khai ngay công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư. Bộ Tài chính được giao cấp đủ ngân sách để trong năm nay hoàn thành việc di dời và ổn định nơi ở, sinh kế cho người dân vùng dự án, với mục tiêu “nơi ở mới tốt hơn cũ”. Đồng thời, tỉnh Ninh Thuận sớm kêu gọi hợp tác công tư, thu hút đầu tư để khai thác dân dụng sân bay Thành Sơn.

Hành lang pháp lý để triển khai dự án điện hạt nhân cơ bản đầy đủ, khi Luật Điện lực (sửa đổi) được Quốc hội thông qua vào cuối 2024. Các quy định pháp luật liên quan đến đầu tư, xây dựng, an toàn, bảo vệ môi trường… cũng đủ cơ sở để thực hiện.

Tại cuộc họp, Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Công Thương trình dự thảo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh liên quan điện hạt nhân trước ngày 28/2. “Quy hoạch phải dựa trên tổng thể lợi ích quốc gia, cân đối giữa các địa phương, vùng miền và ưu tiên bố trí công trình năng lượng trọng điểm tại địa bàn khó khăn”, Thủ tướng lưu ý.

Bộ Kế hoạch & Đầu tư được giao thẩm định nhanh nhất các thủ tục, đề xuất cơ chế, chính sách cho đầu tư loại nguồn điện này. Bộ Giáo dục và Đào tạo tính toán việc đào tạo nguồn nhân lực cho dự án. Còn Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm thẩm định liên quan môi trường dự án.

Năm ngoái, tổng công suất lắp đặt hệ thống điện khoảng 85.000 MW. Đến năm 2030, công suất hệ thống điện cần đạt khoảng 150.000 MW, sau đó tăng lên 400.000 – 500.000 MW vào 2050, theo Quy hoạch điện VIII.

Chưa kể, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8% năm nay và hai chữ số trong các năm tiếp theo. Tức là, nhu cầu tăng trưởng điện mỗi năm khoảng 12-14%. Do đó, phát triển điện hạt nhân sẽ giúp Việt Nam đa dạng nguồn cung, bảo đảm an ninh năng lượng và đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 theo cam kết tại COP26.

“Phát triển, xây dựng nhà máy điện hạt nhân là vấn đề lớn, đại sự quốc gia. Cả hệ thống chính trị cần vào cuộc thực hiện việc này”, Thủ tướng nói, thêm rằng đây cũng là vấn đề khó, nhạy cảm nên cần có sự tập trung, đầu tư công sức, trí tuệ tương xứng.

Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu Ban chỉ đạo xây dựng kế hoạch, trong đó xác định rõ người, thời gian, trách nhiệm, kết quả. Kế hoạch phải cụ thể từng mốc thời gian, nhiệm vụ cho các bộ ngành, địa phương. Việc này nhằm bám sát lộ trình, bảo đảm tiến độ, hiệu quả.

“Tinh thần vướng đâu gỡ đó, xác định rõ ai giải quyết, bao giờ hoàn thành, kết quả là gì, tránh trả lời lòng vòng”, ông nói.

Chính phủ dự kiến tăng trưởng hai chữ số trong những năm tới, để sớm đạt mục tiêu thành nước thu nhập cao vào 2045. Với mục tiêu này, nhu cầu tăng trưởng điện mỗi năm khoảng 12-14%.

Tại dự thảo lấy ý kiến về Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Bộ Công Thương tính toán quy mô hệ thống điện Việt Nam phải đạt 210.000 MW đến 2030 và tăng lên 840.000 MW vào 2050. Mức này cao hơn lần lượt 35% và 50% so với Quy hoạch điện VIII đã duyệt.

Bên cạnh các nguồn trong nước (thủy điện, điện khí, năng lượng tái tạo…), điện nhập khẩu là một trong phương án để đảm bảo nhu cầu sử dụng năng lượng với mục tiêu tăng trưởng cao thời gian tới.

Theo kịch bản của Bộ Công Thương, tỷ trọng điện nhập khẩu có thể chiếm 5% tổng công suất nguồn điện lắp đặt tới 2030. Mức này cao hơn khoảng 1,7% quy hoạch hiện hành và 4% tính tới cuối 2024.

Cụ thể, Bộ đề xuất nhập khẩu điện khoảng 3.700 MW từ Trung Quốc vào 2030, tăng 3.000 MW so với Quy hoạch điện VIII.

Thực tế, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang đàm phán tăng mua điện từ nước này lên 2,4 tỷ kWh, công suất 730 MW giai đoạn đến 2026. Từ 2027-2028, mức mua có thể lên khoảng 19 tỷ kWh một năm, công suất 4.100 MW.

EVN cũng nghiên cứu đề xuất mua thêm khoảng 3.000 MW từ Trung Quốc qua trạm đặt tại biên giới Việt Nam – Trung Quốc, với sản lượng 15 tỷ kWh mỗi năm. Nếu kế hoạch này được duyệt, nguồn điện từ nước láng giềng sẽ đấu nối vào trạm biến áp 500 kV Lào Cai và giải tỏa công suất chủ yếu qua đường dây 500 kV Lào Cai – Vĩnh Yên (dự án truyền tải dự kiến vận hành đầu năm 2026).

Tuy nhiên, theo Bộ Công Thương, hiện chưa có cam kết nào với quy mô nhập khẩu điện từ Trung Quốc. “Thời gian tới, các cấp có thẩm quyền của hai nước cần tiếp tục đàm phán, làm rõ và sớm ký kết thỏa thuận”, Bộ này cho biết. Cùng với đó, nhà điều hành sẽ nghiên cứu, đánh giá tính khả thi về kinh tế-kỹ thuật với quy mô nhập khẩu điện từ nước này.

Ngoài Trung Quốc, Việt Nam cũng tính tăng mua điện từ Lào, dự kiến đạt 6.800 MW vào 2030 trong kịch bản tăng trưởng cao. Mức này cao hơn gần 1,6 lần so với công suất đưa ra tại Quy hoạch điện VIII (4.300 MW).

Việt Nam có khả năng nhập khẩu điện từ hai nước láng giềng trên do các quốc gia này dư nguồn, nhất là thủy điện và có kế hoạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Công Thương, lượng điện nhập khẩu tăng đều những năm qua, đạt 5 tỷ kWh vào cuối 2024. Riêng năm 2021 sản lượng giảm còn khoảng 1,4 tỷ kWh do tạm dừng mua từ Trung Quốc.

Hiện Việt Nam nhập khẩu khoảng 1.000 MW điện từ Lào qua các đường dây 220 kV liên kết. Theo hiệp định giữa hai chính phủ, tổng công suất nhập khẩu từ nước này dự kiến tăng lên 5.000-8000 MW năm 2030.

Với Trung Quốc, điện được mua qua hai đường dây 220 kV Malungtang – Hà Giang và Maquan – Lào Cai trong mùa khô, với tổng công suất khoảng 550 MW, sản lượng 2-3 tỷ kWh mỗi năm.

Ngoài điện nhập khẩu, khi điều chỉnh Quy hoạch điện VIII Bộ Công Thương cũng đưa ra kịch bản phát triển tăng các nguồn điện trong nước tới 2030. Chẳng hạn, so với quy hoạch hiện hành, nhà điều hành dự kiến cả nước sẽ tăng thêm 30.000 MW điện mặt trời, thủy điện nhỏ 5.700 MW; điện gió trên bờ 6.000 MW. Ngoài ra, còn các nguồn pin tích năng 12.500 MW, điện sinh khối 1.400 MW, linh hoạt (LNG kết hợp năng lượng tái tạo) 2.700 MW…

Nhà máy thủy điện tích năng là một dạng thủy điện sử dụng công nghệ lưu trữ năng lượng tái tạo. Tương tự một “bình ắc quy”, chức năng chính của thủy điện tích năng là tích lũy điện năng để bổ sung cho hệ thống khi cần thiết. Tức là, điện năng sẽ được tích lại vào thời gian rảnh rỗi và mang ra dùng khi có nhu cầu.

Ngày 22/2, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khởi công xây dựng dự án nhà máy thủy điện tích năng Bác Ái – giai đoạn 2. Trước đó, EVN đã xây dựng xong cụm công trình cửa xả nằm sâu trong lòng hồ thủy lợi Sông Cái.

Theo lãnh đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), đây là thủy điện tích năng đầu tiên tại Việt Nam và là một trong các dự án trọng điểm của EVN trong năm nay. Nhà máy dự kiến hoàn thành tổ máy 1 vào tháng 12/2029, tổ máy 4 vào tháng 12/2030. Toàn bộ dự án sẽ được xây dựng xong vào tháng 5/2031.

Như vậy, dự án có thể được đưa vào vận hành trong giai đoạn 2029-2030, theo đại diện EVN.

Dự án tại huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận, có quy mô 1.200 MW gồm 4 tổ máy turbin, bơm – máy phát, động cơ. Mỗi tổ máy có công suất 300 MW. Tổng mức đầu tư của dự án khoảng 21.100 tỷ đồng, nguồn vốn từ đi vay và phần còn lại do EVN bố trí.

“Dự án này sẽ góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, bền vững”, đại diện EVN nói.

Khu vực các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận tập trung nhiều dự án năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió). Các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 & 2 với công suất dự kiến 6.000-6.400 MW sẽ được vận hành sau 2030. Do vậy, thủy điện tích năng Bác Ái được kỳ vọng sẽ góp phần điều tiết công suất cho khu vực này.

Thủy điện tích năng sẽ gồm 2 hồ chứa ở hai độ cao khác nhau và 1 nhà máy thủy điện. Khi nhu cầu tiêu thụ điện thấp, nhà máy dùng điện dư thừa để bơm nước từ hồ thấp lên hồ chứa trên cao. Còn khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng vào giờ cao điểm, nước được xả xuống từ hồ cao xuống hồ thấp để phát điện. Việc này giúp ổn định vận hành của lưới điện khu vực và cả hệ thống.

Dự án 500 kV Lào Cai – Vĩnh Yên, đoạn tuyến qua địa phận tỉnh Yên Bái được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khởi công ngày 3/3. Đây là dự án trọng điểm quốc gia, được Thủ tướng chấp thuận chủ trương vào tháng 10/2024.

Công trình là mạch kép có tổng chiều dài 229,5 km, với tổng cộng 468 vị trí móng cột điện. Dự án đi qua 4 tỉnh gồm Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ và Vĩnh Phúc với điểm đầu là trạm 500 kV Lào Cai, điểm cuối là trạm 500kV Vĩnh Yên. Tổng mức đầu tư hơn 7.410 tỷ đồng, trong đó 80% từ nguồn vốn vay của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), còn lại là vốn đối ứng của EVN.

Dự kiến, dự án thi công trong 6 tháng, hoàn thành trước ngày 2/9. Sau khi đi vào vận hành, dự án sẽ giải tỏa khoảng 2.000 MW từ các nhà máy thủy điện ở khu vực Tây Bắc và các tỉnh lân cận.

Theo đại diện EVN, đường dây 500 kV Lào Cai – Vĩnh Yên cũng giúp tăng khả năng nhập khẩu điện, dự phòng sẵn sàng cho nguồn điện mua từ Trung Quốc khi Việt Nam có nhu cầu. Trước đó, Bộ Công Thương cho biết EVN nghiên cứu, đề xuất mua thêm khoảng 3.000 MW từ Trung Quốc qua trạm đặt tại biên giới Việt Nam – Trung Quốc, với sản lượng 15 tỷ kWh mỗi năm. Nếu kế hoạch này được duyệt, nguồn điện từ nước láng giềng sẽ đấu nối vào trạm biến áp 500 kV Lào Cai và giải tỏa công suất chủ yếu qua đường dây 500 kV Lào Cai – Vĩnh Yên.

Bên cạnh các nguồn trong nước (thủy điện, điện khí, năng lượng tái tạo…), điện nhập khẩu là một trong phương án để đảm bảo nhu cầu sử dụng năng lượng với mục tiêu tăng trưởng cao thời gian tới.

Tại dự thảo lấy ý kiến về Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Bộ Công Thương tính toán tỷ trọng điện nhập khẩu có thể chiếm 5% tổng công suất nguồn điện lắp đặt tới 2030. Mức này cao hơn khoảng 1,7% quy hoạch hiện hành và 4% tính tới cuối 2024. Cụ thể, Bộ đề xuất nhập khẩu điện khoảng 3.700 MW từ Trung Quốc vào 2030, tăng 3.000 MW so với Quy hoạch điện VIII. Cùng với đó, Việt Nam cũng tính tăng mua điện từ Lào, dự kiến đạt 6.800 MW vào 2030 trong kịch bản tăng trưởng cao. Mức này cao hơn gần 1,6 lần so với công suất đưa ra tại Quy hoạch điện VIII (4.300 MW).

Theo số liệu của Bộ Công Thương, lượng điện nhập khẩu tăng đều những năm qua, đạt 5 tỷ kWh vào cuối 2024. Riêng năm 2021 sản lượng giảm còn khoảng 1,4 tỷ kWh do tạm dừng mua từ Trung Quốc.

Tại cuộc gặp Thủ tướng Phạm Minh Chính chiều 12/3, ông Nate Franklin, Chủ tịch tập đoàn Pacifico Energy (PE) của Mỹ, nhìn nhận Việt Nam có tiềm năng phát triển với triển vọng rất tích cực.

Ông cho biết trong các nước ở châu Á, Việt Nam có lợi thế đặc biệt, độc đáo về tài nguyên điện gió với bờ biển dài, tốc độ gió cao, địa hình đáy biển, vị trí địa lý thuận lợi.

PE cam kết tiếp tục mở rộng đầu tư vào ngành năng lượng của Việt Nam, đầu tư nhiều tỷ USD vào điện gió ngoài khơi. Việc này giúp Việt Nam đảm bảo an ninh năng lượng, thu hút FDI công nghệ cao, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, trung tâm đào tạo AI, tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững.

Thủ tướng Phạm Minh Chính và ông Nate Franklin, Chủ tịch tập đoàn Pacifico Energy tại cuộc gặp ngày 12/3. Ảnh: VGP

Theo Quy hoạch điện VIII, công suất điện gió ngoài khơi đến năm 2030 khoảng 6.000 MW, nhưng đến nay chưa có dự án nào được quyết định chủ trương và giao đầu tư. Tại dự thảo điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương đề xuất phát triển nguồn điện này sau năm 2030, đạt khoảng 17.000 MW vào 2035.

PE đang phát triển các dự án năng lượng tái tạo, nhiên liệu hóa thạch tại Mỹ. Tập đoàn này hoạt động trên toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc. Họ cũng là nhà phát triển điện mặt trời lớn nhất tại Nhật Bản.

Tại Việt Nam, PE là một trong những nhà đầu tư năng lượng tái tạo hàng đầu trên thị trường. Doanh nghiệp này có một dự án điện mặt trời công suất 40 MW tại Bình Thuận đã hoạt động từ 2019. Họ cũng đang phát triển một dự án điện gió công suất 30 MW tại Bến Tre, dự kiến hoạt động vào 2025.

Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Chính phủ hoan nghênh cam kết và kế hoạch của PE đầu tư vào ngành năng lượng của Việt Nam, gồm khảo sát dự án đầu tư điện gió ngoài khơi tại Bình Thuận và nghiên cứu một số lĩnh vực khác.

Theo Thủ tướng, Việt Nam xác định phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới là nhiệm vụ trọng tâm. Nhà điều hành cũng coi trọng và chủ trương tăng hợp tác với các nhà đầu tư nước ngoài như Mỹ. Việc này cũng nhằm góp phần thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Cùng với đó, Chính phủ sẽ sớm ban hành các nghị định về điện gió để tạo hành lang pháp lý với nhiều khuyến khích cho các nhà đầu tư tham gia lĩnh vực điện gió ngoài khơi, tạo môi trường minh bạch, bình đẳng với tất cả doanh nghiệp, đối tác.

Việt Nam xác định tăng trưởng GDP từ 8% trong năm 2025 và hai con số trong những năm tới với nhu cầu điện tăng cao, đồng thời với mục tiêu xuất khẩu điện sạch, như sang Singapore.

Do đó, Thủ tướng đề nghị PE tăng đầu tư, hợp tác với các doanh nghiệp trong nước về chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo như điện mặt trời, Ông cũng đề xuất tập đoàn này nghiên cứu, đầu tư phát triển hệ thống lưới, truyền tải điện tại Việt Nam.

Cùng với đó, ông đề nghị PE chuyển giao công nghệ phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, hỗ trợ Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp ý xây dựng hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Việt Nam – Mỹ thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1995, nâng cấp thành Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 9/2023. Hai mươi năm qua, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam và Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn thứ 7 của nước này. Năm ngoái, kim ngạch thương mại hai nước gần 150 tỷ USD, trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ 137 tỷ USD (tăng 19% so với cùng kỳ 2023).

Đến cuối 2024, đầu tư trực tiếp của Mỹ tại Việt Nam ước đạt 11,94 tỷ USD với trên 1.400 dự án, đứng 11 trong các nước và vùng lãnh thổ có đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Hầu hết tập đoàn lớn của quốc gia này đều đã hiện diện và đầu tư kinh doanh có hiệu quả tại Việt Nam.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá hai nền kinh tế cạnh tranh lành mạnh, có tính bổ sung lẫn nhau. Ông cũng đề nghị Tập đoàn PE có tiếng nói với Chính phủ Mỹ về việc ủng hộ hợp tác với Việt Nam, đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các nước hạn chế về xuất khẩu công nghệ cao và công nhận là nền kinh tế thị trường.

Lãnh đạo Chính phủ khẳng định Việt Nam bảo đảm môi trường thông thoáng, thuận lợi cho các nhà đầu tư hoạt động đúng pháp luật, bền vững, hiệu quả, có lợi nhuận. Nhà điều hành cam kết luôn đồng hành, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư, nâng hiệu quả hợp tác.